«اقتدار در آسمان» و «تبلیغ در بند اسارت» روانه بازار نشر شدند معاون سیما: بدون معارف رضوی، نمی‌توان در رسانه ملی برنامه‌ریزی کرد برنامه‌ریزی برای عمره زمینی از استان خوزستان پیکر سرباز وظیفه، مهدی گلشاهی در حرم امام‌رضا(ع) تشییع شد برگزاری جشنواره قرآنی «رایحه رضوان» با مشارکت گسترده زائران در حرم مطهر امام‌رضا(ع) تشرف حدود ۲ میلیون زائر به بقاع متبرکه خراسان رضوی طی نوروز ۱۴۰۴ مرحله دوم «هدیه‌باران حافظان قرآن کریم» در دهه کرامت ۱۴۰۴ برگزار می‌شود رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران: تعداد مراکز درمانی ایثارگران به ۱۱ هزار مورد افزایش یافت پیکر بیش از ۲ هزار تن از شهدای دفاع مقدس به وطن بازنگشته است اسکان بیش از ۸۹ هزار نفرشب در ۱۵۰ مسجد مشهد در ایام نوروز ۱۴۰۴ ۲۶۰۰ جلد قرآن کریم به جلسات خانگی قرآن اهدا شد بیش از ۱۰ هزار زائر از خراسان رضوی امسال عازم سرزمین وحی می‌شوند تمدید مهلت شرکت در رویداد حماسه هیئت‌ها در هوای نهج‌البلاغه تنفس کنیم تحول را از بهار بیاموزیم | گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام‌والمسلمین بهشتی در مورد معادباوری مؤسسات قرآنی نباید خارج از مساجد فعال باشند افزایش تعداد شهدای حادثه انفجار در کلانتری شهید رجایی مشهد (۱۵ فروردین ۱۴۰۴) فرمانده سپاه امام‌رضا(ع) در پیامی، درگذشت پدر شهیدان «دوستدار» را تسلیت گفت مشارکت ۲۸۰ هزار نفر در نماز عید فطر مشهد زمان تشییع پیکر دو شهید انفجار کلانتری در مشهد اعلام شد
سرخط خبرها

باقیات صالحات خواجه عتیق | یادی از قدیمی‌ترین وقف‌نامه حرم مطهر رضوی

  • کد خبر: ۸۲۳۴۲
  • ۰۹ مهر ۱۴۰۰ - ۱۰:۳۹
باقیات صالحات خواجه عتیق | یادی از قدیمی‌ترین وقف‌نامه حرم مطهر رضوی
نسخه‌شناسان و مورخان، نخستین سند رسمی وقف را به وقف‌نامه «عتیق‌علی بن احمد ملک طوسی» معروف به «خواجه عتیق منشی» نسبت می‌دهند و آن را قدیمی‌ترین وقف‌نامه حرم مطهر رضوی می‌نامند.

به گزارش شهرآرانیوز؛ با ترویج و توسعه مذهب تشیع در نقاط مختلف ممالک اسلامى و کوشش پیروان این مذهب در ساخت آرامگاه‌هاى بزرگان دینى و زیارتگاه‌هاى شیعى، بسیارى از خیران و واقفان به این سمت‌و سو سوق داده شدند که اموالى را براى توسعه و آبادانی این مراکز مذهبى وقف کنند. پدید‌آمدن موقوفه‌هایى با مصرف‌هاى زوارى در شهرهاى زیارتى همچون مشهد ازآن جمله است.

قدیمی‌ترین وقف‌نامه رسمی

وقف‌نامه گوهرشاد‌بیگم را که به سال ۸۲۹ هجری قمری نوشته شده است، قدیمی‌ترین وقف‌نامه حرم می‌دانند، اما از‌آنجا‌که اصل این وقف‌نامه دیگر وجود ندارد، درباره آن تردید‌هایی است. برای همین نسخه‌شناسان و مورخان، نخستین سند رسمی وقف را به وقف‌نامه «عتیق‌علی بن احمد ملک طوسی» معروف به «خواجه عتیق منشی» نسبت می‌دهند و آن را قدیمی‌ترین وقف‌نامه حرم مطهر رضوی می‌نامند.

وقف ۲۱ موردی

این وقف‌نامه که مربوط به سال ۹۳۱ هجری قمری است، بزرگ‌ترین موقوفه آستان قدس رضوی نیز هست که تولیت امور و اداره آن اکنون بر‌عهده یکی از افراد خاندان عتیقی است. وقف‌نامه عتیقی شامل ۲۱ مورد وقفی شامل باغ، قنات، مزرعه، بلوکات، حمام، خانه و سرا، آب رودخانه و زمین می‌شود که بخشی از آن‌ها در اطراف مشهد (اخلمد، کنه‌بیست، رادکان و...)، مقداری در کلات (ابیورد) و بلوکی در شاندیز قرار دارد.

وقف‌نامه عتیقی در ابتدا خطبه‌ای فنی و مفصل در حمد و ثنای خداوند و مدح پیامبر (ص) و آل اطهار (ع) دارد و پس از آن، واقف ضمن معرفی خود و تولیت وقف، شرایط متولی و وقف را به تفصیل شرح می‌دهد.

در ادامه وقف‌نامه، واقف با ذکر تاریخ «آخر جمادی‌الثانی سال‌۹۳۱ هجری‌قمری» و سپس ضمن ذکر نام خود، فهرست دقیق رقبات و مزارع (کنه‌بیست، کاریز پایین، شاه طغرای، جایاب اخلمد و رادکان)، قنات‌ها (چاه خاصه تماما، قنات دایره و ثلثان قنات جاریه حمید)، باغ‌ها (عماد، گلابکار، باغ مشهور به امیر حسین بقال و تمامت یک نصف باغ مشهور به باغ علاءالدین) حمام، پنج از چهارده سهم آب رودخانه شاندیز، طاحونه‌ها و سرا‌هایی را که در مشهد و حومه و ابیورد (واقع در ترکمنستان کنونی) به بیع شرعی از ملاک حقیقی خریده و تا آن زمان مالک و متصرف آن بوده به قصد وقف بر روضه منوره رضوی، شرح می‌دهد.

خواجه عتیق منشی کیست؟

در متون کهن تاریخی درباره خواجه‌عتیق نوشته بسیار است. برهمین‌اساس، تاریخ‌نگاران او را این‌گونه توصیف کرده‌اند: «خواجه عتیق منشی از اعقاب خواجه نصیرالدین توسی و از استادان مسلم خط نستعلیق بود. او در فنون صحافی، وصالی، جلدسازی و تذهیب مهارتی خاص داشته، در عرصه کتابت، انشا و شاعری هم استادی متبحر بوده و نامش در شمار شاعران رباعی‌سرا قرار گرفته است.

نبوغ و خلاقیت خواجه در عرصه هنر سبب شد در دوره شاه‌اسماعیل صفوی در جرگه منشیان قرار گیرد و مقام ریاست دیوان انشا به او واگذار شود. خواجه‌عتیق در دوران خدمت خود، تغییر و تحول‌های بسیاری در نظام مکاتبات دیوانی به وجود آورد و برای نخستین‌بار مبدع طغرای (منشور) جدید شاهی در فرمان‌های سلطنتی شد.» روایت است که او پس از مدتی از منصب خود استعفا داده و راهی مشهد می‌شود و تا پایان عمر در جوار حریم حرم روزگار را سپری می‌کند و پس از وفات نیز در کنار مدرسه شاهرخی (بالاسر) به خاک سپرده می‌شود.

حرم و ۴۵۲ واقف

ناگفته نماند که آستان قدس رضوی به‌عنوان بزرگ‌ترین نهاد موقوفاتی جهان اسلام، ۴۵۲ واقف دارد که اموال و املاک خود را وقف حضرت‌رضا (ع) کرده‌اند.

باقیات صالحات خواجه عتیق

گزارش خطا
ارسال نظرات
دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تائید توسط شهرآرانیوز در سایت منتشر خواهد شد.
نظراتی که حاوی توهین و افترا باشد منتشر نخواهد شد.
پربازدید
{*Start Google Analytics Code*} <-- End Google Analytics Code -->